Izveštaj sa stručnog skupa "Procesni položaj centara za socijalni rad kao organa starteljstva pred sudovima"

U okviru projekta "Partnerstvom do reformisane socijalne zaštite", Asocijacija CSR Srbije u saradnji sa Ministarstvaom rada, zapošljavanja i socijalne politike, organizovala je stručni skup na Divčibarama 26. i 27. 09. 2013, godine, sa temom "Procesni položaj centara za socijalni rad kao organa starateljstva pred sudovima".

Stručni skup je otvorio Predsednik Skupštine Asocijacije CSR Srbije Zoran Polić koji se zahvalio predavačim na odazivu. Izlaganje na stručnom skupu imali su, Dragan Vulević, predstavnik Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalne politike koji je dao značajan doprinos u organizaciji ovog stručnog skupa, Prof. dr Gordana Stanković, Sanja Bukva, sudija Prvog osnovnog suda u Beogradu i Suzana Vidanović, sudija Apelacionog suda u Kragujevcu. Skupu su prisustvovali i predstavnici iz Republičkog Zavoda za socijalnu zaštitu kao i predstavnici strukovnih udruženja.

Na početku radnog dela, Dragan Vulević, predstavnik Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalne politike, u svojoj prezentaciji istakao je prebleme u ostavarivnju procesnog položaja organa starateljstva u postupcima pred sudovima u oblasti porodičnih odnosa. Poslove zaštite porodice, pomoći porodici i starateljstva, u smislu Porodičnog zakona, vrše centri za socijalni rad kao organi starateljstva. Može se govoriti o indirektnim i direktnim ovlašćenjima organa starateljstva pred sudovima. Dragan Vulević je poseban osvrt učinio na nalaz i stručno mišljenje organa starateljstva i obavezu sudova da isti zatraže od organa starateljstva ili porodičnog savetovališta ili druge specijalizovane ustanove za posredovanje u porodičnim odnosima. Istaknuti su i subjektivni i objektivni problemi u ostvarivanju procesnog položaja organa starateljstva u postupcima pred sudovima iz oblasti porodičnih odnosa.

Prof. dr Gordana Stanković je zahvalila organizatorima na pozivu, jer je pitanje organa starateljstva i precesnog položaja centara za socijalni rad pred sudovima okupira kao precesualistu. Prof. dr Gordana Stanković je centar za socijalni rad definisala kao javnu ustanovu socijalne zaštite i kao organ starateljstva koji vrši javna ovlašćenja, specijalizovan za pravnu zaštitu porodice, njenih članova koji imaju potrebu za pravnom zaštitom i pomoć porodici. Centar za socijalni rad prema porodičnopravnim propisima predstavlja osnovnog nosioca kompleksne pravne zaštite porodice koji ima zadatak da vrši stalni nadzor nad vršenjem roditeljskog prava. Iz tog razloga, centar za socijalni rad, kao organ starateljstva, u svakom građanskom sudskom postupku može da ima raznovrsne procesne uloge i funkcije koje treba da omoguće da se postulirana porodično pravna zaštita ostvari u faktičkim životnim odnosima. Organ starateljstva ima različite zadatke u domenu materijalnog prava, pa samim tim i različite procesne uloge u parničnom postupku, i u opštem i u posebnim parničnim postupcima. U procesnoj literaturi mišljenje organa starateljstva je specifična ekspertiza stručne službe koja je po stručnosti, specijalizovana za određene vidove zaštite i koja zbog toga i može da pruži određenu pomoć sudu u suđenju. Organu starateljstva su dostupni mnogi podaci o okolnostima koje se tiču porodičnopravnih odnosa ili ličnosti stranaka sa kojima sud niti raspolaže, niti po prirodi stvari do tih podataka može da dođe. Prof. dr Gordana Stanković je istakla i procesnu ulogu centara za socijalni rad kao organa starateljstva u vanparničnom postupku, a i u postupku izvršenja i postupku obezbeđenje po Zakonu o izvršenju i obezbeđenju. Prema zaključku prof. dr Gordana Stanković, Porodični zakon ne sadrži sistematizovane odredbe o ulozi i ovlašćenjima organa starateljstva u građanskom sudskom postupku kojima bi se na generalan način uredila njegova procesna pozicija i ovlašćenja koja treba da ima kao organ pravne zaštite porodice i njenih pojedinih članova. Procesne funkcije organa starateljstva nisu detaljno operacionalizovane što izaziva određene praktične probleme.

Drugog dana stručnog skupa, sudija Prvog osnovnog suda u Beogradu, Sanja Bukva, obradila je par praktičnih pitanja iz prakse u vezi položaja centara za socijalni rad kao organa starateljstva pred sudovima. Sudija Sanja Bukva je istakla potrebu odlučnijeg postupanja centara za socijalni rad i potrebu sudova za obrazloženim nalazom i mišljenjem stručnih radnika. Zaljučak je da treba koordinirati bolju saradnju sudova i centara za socijalni rad.

Sudija Apelacionog suda u Kragujevcu, Suzana Vidanović, svojim izlaganjem približila je prisutnima način postupanja Apelacionog suda i položaj centara za socijalni rad kao organa starateljstva pred sudovima, sa posebnim osvrtom na prvostepene odluke sudova i stručni nalaz i mišljenje organa starateljstva. Pojašnjena je uloga stručnog nalaza i mišljenja kao dokaznog sredstva i njegovog značaja kao takvog.

Stručni skup je propraćen stalnom diskusijom predavača i kolega, što je dodatno dalo doprinos pojašnjenju razmatrane teme na stučnom skupu.

Nakon uspešnog rada struni skup je zatvorio Predsednik Skupštine Asocijacije Zoran Polić.

Saša Miodragović